Europa na peryferiach

Viac o knihe

Janet L. Abu-Lughod, amerykańska uczona, bada zagadnienia teorii systemów-światów. W swojej analizie dowodzi, że już w XIII wieku, w latach 1250-1350, na obszarze Eurazji istniał przednowożytny „światowy system” wymiany handlowej, obejmujący trzy rozwinięte kręgi cywilizacyjne: chrześcijańską Europę Zachodnią, islamski Bliski Wschód oraz Daleki Wschód z subkontynentem indyjskim. J. L. Abu-Lughod, odrzucając europocentryczne poglądy zachodniej historiografii, stwierdza, że Europa nie odgrywała wiodącej roli cywilizacyjnej w tym systemie, mając raczej peryferyjne znaczenie. Twierdzi, że europejska cywilizacja, która uzyskała hegemonię w XVI wieku, zawdzięczała to nie inherentnym czynnikom wzrostu, ale zjawisku „upadku Wschodu”. Termin ten odnosi się do szeregu czynników, takich jak epidemia czarnej śmierci, rozpad imperium mongolskiego i wycofanie floty chińskiej z Oceanu Indyjskiego, które wpłynęły na dezintegrację średniowiecznego systemu-świat. Te wydarzenia stworzyły sytuację, która umożliwiła Europejczykom narzucenie swojej supremacji nad istniejącymi wówczas podsystemami gospodarczymi Wschodu, wcześniej tworzącymi euroazjatycki system wymiany handlowej.