Paul Witteman Poradie kníh

Wat zeggen de kruimeldief, de Daf, de geranium, de bierfiets en de boterham over ons? Waarom is de fiets juist in Nederland zo populair? De kaasschaaf hebben we niet uitgevonden, maar er kan geen politiek debat voorbijgaan of iemand begint over de kaasschaafmethode. Ook de koektrommel hebben we niet bedacht, maar het strikte beheer van de inhoud is wel Nederlands. Gastvrij en vrijgevig zijn we, maar wel binnen zekere grenzen. Is het mogelijk ons land te typeren aan de hand van de voorwerpen waarmee we ons omringen? In dit boek worden een dikke vijftig typisch Nederlandse objecten beschreven door evenzoveel schrijvers. Objecten die een speciale betekenis hebben gekregen door ons, door de manier waarop wij waarop wij ermee omgaan. Daarmee biedt Nederland, een objectief zelfportret een even unieke als prikkelende staalkaart van ons land.

Een epische, op ware feiten gebaseerde roman over liefde, vriendschap, oorlog en zelfbeschikking. Jany bleef naar haar staan kijken, naar de krachtige slagen waarmee ze door het water kliefde, de vrijheid die sprak uit een vrouw alleen, badend in een oneindige zee. Nederland, 1936, de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Adriaan Roland Holst, 'Jany' voor intimi, dichtersvorst en homme à femme, ontmoet de mooie, getalenteerde glazenierster Gisèle van Waterschoot van der Gracht. Tussen hen ontstaat een zielsverwantschap, die verder gaat dan zijn gewoonlijke romantische avonturen. Al snel voelt Gisèle zich opgenomen in de kring rond Roland Holst en wijdt ze haar leven aan de kunst en de liefde. Op datzelfde moment droomt de jonge actrice Mies Peters van eenzelfde leven. Ze begrijpt dat haar huwelijk met de verkoper Paul en haar jonge moederschap niet te combineren zijn met een succesvolle toneelcarrière. In Jany vindt ze een hartstochtelijke minnaar; hun liefde bestaat uit strijd en evenveel momenten van groot geluk. De gekwetste Paul zoekt zijn heil bij de snel opkomende NSB en vertrekt met een hoofd vol idealen naar het oostfront. Jany voelt dat hij van zijn ivoren toren moet afdalen om een positie in te nemen. Gisèle neemt jonge Joodse onderduikers in huis die 's nachts, als de verduisteringsgordijnen gesloten zijn, onderwezen worden in filosofie, poëzie en tekenkunst. De oorlog dwingt uiteindelijk iedereen om de keuze te maken tussen buigen of barsten, goed en fout, haat en liefde.

Van jongs af aan heeft Paul Witteman muziek in zijn hoofd – ook als er geen muziek wordt gespeeld. Regelmatig vraagt hij zich af: waarom denk ik nu aan deze melodie en niet aan een andere? Waarom hoor ik een strijkkwartet van Beethoven wanneer Hans van Mierlo spreekt, en waarom dendert La Valse van Ravel door mijn kop tijdens een spannende televisie-uitzending? Het antwoord op die vragen moet worden gezocht in de ondoorgrondelijke werking van de hersenen en in de unieke ontwikkeling van ieders muzikale smaak. In Het geluid van wolken probeert Paul Witteman te ontrafelen hoe zijn stemming wordt beïnvloed door de muziek waarnaar hij luistert. Iedereen bewaart ergens een sleutel die de deur opent naar zijn eigen kleine paradijs van muzikaal genot. Paul Witteman beschreef zijn ervaringen in de hoop dat ook anderen die sleutel zullen vinden. In Het geluid van wolken klinkt muziek in woord en geluid. Met grote kennis van zaken vertelt Witteman wat er gebeurt, met hem zelf en wellicht ook met de lezer. Zodatdie lezer ook het geluid hoort van wolken op de achtergrond wanneer Ralph Vaughan Williams zijn vogel de lucht in stuurt.

Zoektocht naar het geheim van muzikaliteit. Uitgave ter gelegenheid van de Boekenweek 2006.