LENGAUER WŁODZIMIERZ Poradie kníh (chronologicky)

W 1836 roku w Glarus ukazał się pierwszy tom dzieła o tytule Eros. Die Männerliebe der Griechen, jego autorem był Heinrich Hössli, szwajcarski pisarz-samouk. Drugi tom wydano w 1838 roku w St. Gallen. Po publikacji pierwszego tomu zakazano jego rozpowszechniania w Glarus, a drukarzowi uniemożliwiono wydanie drugiego tomu. Książka przez długi czas była zapomniana, a większość egzemplarzy autora zginęła w pożarze Glarus w 1861 roku. Zmienione wydanie ukazało się w 1892 roku, a jego reprint w 1924. Dzieło Hösslego, choć znane w kręgach zainteresowanych męską miłością, nie było szeroko badane przez długi czas, być może z powodu jego apologetycznego charakteru. Autor, nie posiadający formalnego przygotowania filologicznego, znał teksty greckie jedynie w niemieckich przekładach. O jego życiu osobistym wiadomo niewiele; był żonaty, lecz mieszkał oddzielnie. Jego obrona „miłości męskiej” wynikała z liberalnych przekonań o wartości wolności i praw jednostki. W drugiej połowie XIX wieku niektórzy filolodzy musieli znać jego książkę, a od czasów Hösslego utrwaliło się przekonanie, że kluczowym aspektem Erosa Greków jest „męska miłość”, co potwierdzają współczesne badania, takie jak prace Jamesa Davidsona.

Ta książka ma swoją historię, która dojrzewała we mnie przez długi czas. Moje zainteresowanie wierzeniami Greków zrodziło się podczas studiów, a utwierdziło lekturą książki Jane Harrison, która zafascynowała mnie w czasie mojego pobytu na Uniwersytecie Cambridge w 1971 roku. Długo jednak onieśmielała mnie ta tematyka, ograniczałem się do lektur, nie mając odwagi na badania czy publikacje. Po blisko ćwierć wieku moje zainteresowania zaowocowały książką o religijności starożytnych Greków, opublikowaną w 1994 roku, przygotowaną głównie podczas staży na Uniwersytecie w Bonn. Tam po raz pierwszy zetknąłem się z dziełem Waltera Friedricha Otta, które utwierdziło mnie w przekonaniu, że Dionizos jest kluczową postacią w wierzeniach greckich, mającą ogromny wpływ na myśl teologiczną, w tym chrześcijaństwo. Mimo że czułem się onieśmielony wielkością Otta, próbowałem zajmować się kultem dionizyjskim, publikując mniejsze studia i artykuły. Tematyka dionizyjska stała się także przedmiotem moich wykładów i seminariów uniwersyteckich, a także rozmów w gronie przyjaciół, którym zawdzięczam decyzję o napisaniu tych szkiców.

W książce znajdzie Czytelnik teksty historyków starożytności i filologów klasycznych, które łączy przekonanie, że współczesne badanie kultury starożytnej Grecji nie może poprzestawać na filologicznej analizie dzieł literackich lub historycznej rekonstrukcji instytucji, lecz powinno dążyć do zrozumienia całości zachowań i wyobrażeń człowieka greckiego. Chodzi zatem o nowe podejście do kultury antycznej, które wykorzystuje doświadczenia antropologii i stawia źródłom pytania: - o tożsamość Greków i podstawowe kategorie ich kultury; - o charakterystykę greckiej polis jako szczególnej formy organizacji społecznej i racjonalności; - o mit i rytuał oraz miejsce religii w świecie polis; - o społeczno-kulturowe konteksty twórczości poetyckiej i plastycznej; - o seksualność człowieka greckiego; - o zrytualizowaną inicjację chłopców i dziewcząt w wieku dojrzewania. Większość zamieszczonych tekstów ukazuje się po raz pierwszy w przekładzie na język polski, a niektóre zostały napisane specjalnie dla potrzeb tego podręcznika. Każdy z rozdziałów obejmuje wielkie zagadnienia kultury greckiej opatrzone wstępem i bibliografią. Chociaż książka powstała z myślą o zapewnieniu niezbędnego materiału do pracy i dyskusji na studiach kulturoznawczych, historycznych i filologicznych, będzie również pasjonującą lekturą dla każdego zainteresowanego antycznymi źródłami kultury europejskiej.