Charles B. Timmer Poradie kníh (chronologicky)

Gogolova tvorba sa vyznačuje striedaním morálnych a naratívnych textov, ktoré sú výsledkom jeho fantastického génia a jedinečnej osobnosti. Medzi tieto dielo patrí cyklus petrohradských poviedok, v ktorých sa hlavné mesto zobrazuje ako mesto, ktoré Gogol' vníma ako nie ruské, nádhernú fasádu budovy, ktorá je už v ruinách, kde sa vedie prázdny, vonkajší a odcudzený život. Petrohrad sa stáva groteskným a temným bábkarom tejto „vegetatívnej existencie“, ku ktorej sa autor vždy cítil priťahovaný, v dvojitom postoji účastného uspokojenia a posmešnej irónie. Hlavnou črtou gogolovského štýlu je jeho verbálna expresivita: jeho obrazové prostredia vznikajú z neuveriteľného prekrytia nekonečných detailov, jeho postavy sú nezabudnuteľné figúry, karikatúry nie tak vonkajšieho sveta, ale fauny generovanej jeho vlastnou mysľou, satira seba samého, Ruska a ľudstva, ktoré odrážajú jeho vnútro. Vďaka tejto úžasnej sile, ktorou je autorova kreatívna fantázia, majú tieto desivé karikatúry presvedčivosť, pravdivosť a nevyhnutnosť, ktoré zatienia realitu a vyžarujú mimoriadne kúzlo na čitateľa.

Het vijfde en laatste boek van Herzens memoires is verdeeld in twee delen. Deel één biedt een 'prentenkabinet' van Russische tijdgenoten en mede-emigranten, waarbij de portretten van anderen vaak evenveel over Herzen zelf onthullen. Deel twee bevat opstellen uit zijn laatste jaren, waarin de feiten van zijn tijd de basis vormen voor scherpe gedachten. Deze gedachten kunnen worden gezien als speurtochten door Zwitserland, Italië en Frankrijk, waarbij de culturele impasse van Europa in de jaren zestig van de vorige eeuw wordt belicht. Feiten zijn onherhaalbaar en vervagen met de tijd, maar de reflecties van Herzen blijven relevant, meer dan een eeuw later. Hij is een van de weinigen tot wie men zich kan wenden voor inzichten in het labyrint van het bestaan. Herzen biedt geen oplossingen, maar stelt de juiste vragen, waardoor zijn werk aanzet tot heroverweging. Het lezen van Herzen biedt kracht om deze vragen opnieuw aan te pakken. De lectuur is van begin tot eind aansprekend, en de vertaler en uitgever verdienen lof voor hun inspanningen, die de Nederlandse lezer in staat stellen kennis te maken met een van de belangrijkste figuren uit het Russische literaire en politieke leven van de negentiende eeuw.

Ako to chodilo v Odese je štvrtou knihou z edície Knižná klasika denníka SME. Začiatok 20. storočia bol nepokojným obdobím najmä pre židovské rodiny – Isaak ako dieťa prežil pogrom len vďaka skrývaniu sa v dome katolíckej rodiny. V poviedkach vystupujú židovskí zločinci – najmä zlodeji, ale aj drobní obchodníci a remeselníci. Prózy sú naliehavé svojou revolučnosťou aj bolesťou z prežitého. Názov knihy pomenúva miesto narodenia ruského prozaika a dramatika. Jeho tvorba je nesúrodá, podobne ako texty samotné, pretože v snahe podať autentickú výpoveď, výtvory neupravoval. Autorov pôvod aj situácia v krajine mu neumožňovali študovať, aj napriek tomu hovoril jidiš, francúzsky aj rusky. Tragicky sa končí aj život spisovateľa – je nespravodlivo odsúdený, popravený a rehabilitovaný až po smrti.

In het vierde deel van zijn memoires Feiten en gedachten treedt Alexander Herzen voornamelijk op als portrettist van tijdgenoten. Het deel beslaat de periode 1852-1864, dat is de tijd van zijn verblijf in Londen. Hoofdthema van het boek is het levenslot der politieke uitgewekenen uit diverse landen na de lange reeks van mislukte revoluties in de eerste helft van de negentiende eeuw. Prominente Poolse revolutionairen, Hongaren, Italianen, Fransen, Duitsers en uiteraard ook Russische ballingen - allen zochten in Londen asiel, allen waren op de vlucht en op drift geraakt als gevolg van de tirannie in hun vaderland, waartegen zij vergeefs in opstand waren gekomen. In hun pogingen tot samenleving in geïsoleerde groepen bleek het net zo toe te gaan als bij de dissidenten en emigranten van een honderd jaar later - dezelfde verschijnselen van burgerlijke degradatie, machteloosheid, van een dikwijls noodlijdend bestaan met daarbij wel steevast een volle dagtaak aan onderlinge twisten. Het beeld dat Herzen oproept, niet alleen van deze 'ontwortelden en verstotenen', maar ook van hun gastheren, de Engelsen, bevat vele momenten van humor en tragiek. Wat Herzen vertelt doet daarbij uitermate actueel aan: tal van bladzijden, als in het hoofdstuk 'De Duitsers in de emigratie', hadden gisteren geschreven kunnen zijn.

One of the great masterpieces of Russian literature, the Red Cavalry cycle retains today the shocking freshness that made Babel's reputation when the stories were first published in the 1920s. Using his own experiences as a journalist and propagandist with the Red Army during the war against Poland, Babel brings to life an astonishing cast of characters from the exuberant, violent era of early Soviet history: commissars and colonels, Cossacks and peasants, and among them the bespectacled, Jewish writer/intellectual, observing it all and trying to establish his role in the new Russia.Drawn from the acclaimed, award-winning Complete Works of Isaac Babel, this volume includes all of the Red Cavalry cycle; Babel's 1920 diary, from which the material for the fiction was drawn; and his preliminary sketches for the stories—the whole constituting a fascinating picture of a great writer turning life into art.

Alexander Herzen was voor de negentiende eeuw wat de Russische dissident na de revolutie van 1917 in de twintigste eeuw zou worden: een pleitbezorger van menselijke waardigheid, verankerd in het recht op eigen normen en denken. Hij was zowel aanklager van onderdrukking door gemeenschap, staat of regering als voorvechter van democratische vrijheid en persoonlijke verantwoordelijkheid. In het tweede deel van zijn autobiografie schrijft hij over zijn huwelijk, ontslag, verbanning naar Novgorod, en zijn relaties met Belinski en Bakoenin. Dit deel eindigt in 1847, het jaar van zijn definitieve vertrek uit Rusland. Zijn autobiografische schetsen zijn levendig en direct, met een realisme dat uniek is voor een negentiende-eeuwse auteur. Zijn memoires getuigen van kritische genialiteit en zelfonthulling, voortkomend uit een fantasierijke en ontvankelijke persoonlijkheid, met een scherp gevoel voor het edele en het lachwekkende, en een opmerkelijke afwezigheid van ijdelheid en dogmatisme. Deze uitgave biedt de Nederlandse lezer de kans om kennis te maken met een van de meest markante figuren uit het Russische literaire en politieke leven van die tijd.

Dit derde boek van de memoires Feiten en gedachten van A. I. Herzen beslaat de jaren 1847 tot de zomer van 1852, een periode die de meest dramatische en tragische van zijn leven is. Persoonlijke rampen wisselden af met politieke teleurstellingen, zoals de staatsgreep van Louis-Napoléon in december 1851 en de ondergang van de Franse republiek. In 1849-1850 weigerde Herzen te voldoen aan sommaties van de Russische overheid om naar Rusland terug te keren, wat resulteerde in het verlies van zijn Russische staatsburgerschap. Zijn jongste zoon, Kolja, bleek doofstom te zijn geboren, en in 1851 bekende zijn vrouw Natalie een liefdesverhouding met Herzens beste vriend, de Duitse dichter Georg Herwegh. In het najaar van 1851 kwamen Herzens moeder en Kolja om het leven bij een schipbreuk. In januari daagt Herwegh Herzen uit tot een duel, en in mei 1852 sterft zijn vrouw in Nizza. Dit familiedrama werd pas een halve eeuw na Herzens dood gepubliceerd en vormt het belangrijkste onderdeel van dit boek. Voor de hoofdstukken van het 'familiedrama' zijn eerdere edities gebaseerd op afschriften, terwijl deze Nederlandse vertaling in Privé-Domein gebruikmaakt van de originele Russische tekst uit het Herzenhandschriftexemplaar in Amsterdam, dat hier voor het eerst systematisch is benut.

Alexander Herzen was voor de negentiende eeuw wat de Russische dissident na de revolutie van 1917 in de twintigste eeuw zou worden: een advocaat van menselijke waardigheid, verankerd in het recht op eigen normen en denken. Hij was zowel aanklager van onderdrukking door gemeenschap, staat of regering als voorvechter van democratische vrijheid en persoonlijke verantwoordelijkheid. Herzen leefde van 1812 tot 1870 en bracht een groot deel van zijn leven in ballingschap in West-Europa door. Als invloedrijke uitgever en publicist had hij een aanzienlijke impact op de liberale en socialistische stromingen in Rusland. Ondanks zijn afschuw van despotisme, vooral het tsaristische regime, was hij zich bewust van de gevaren van zijn socialistische bondgenoten. Zijn ironie, ongeloof in definitieve oplossingen en waardering voor menselijke complexiteit maakten hem wantrouwend tegenover fanatisme. Deze eigenschappen zorgen ervoor dat zijn memoires tot de meest directe en levendige van de negentiende eeuw behoren. Zijn autobiografische schetsen zijn primair en reëel, met een kritische genialiteit en een krachtige zelfonthulling, bereikbaar voor een fantasierijke en ontvankelijke persoonlijkheid met een scherp gevoel voor het edele en het lachwekkende, en een zeldzame afwezigheid van ijdelheid en dogmatisme.

Privé-domein nummer 73

Viktor Sjklovski geldt in de moderne Russische literatuur als een der grote woordvoerders van het formalisme. Hij onderhield al voor de oktoberrevolutie contacten met de futuristen en hij gold als de belangrijkste theoreticus van de vooral stilistische vernieuwing in de literatuur. Zijn Sentimentele reis wordt nu beschouwd als een klassiek werk over de gebeurtenissen tussen 1919 en 1923. In het eerste deel, 'Front en revolutie', schildert Sjklovski het eerste revolutiejaar. In het tweede deel, 'Aan de schrijftafel', volgen zijn avonturen tijdens de burgeroorlog en in Perzië, Petersburg, Finland en Duitsland. Het is een uniek verslag van de Russische revolutie, de jaren van de burgeroorlog en de voor-stalinistische periode van maatschappelijke en culturele vernieuwing en experiment. Sjklovski's stijl is fragmentarisch. hij veroorlooft zich binnen het verslag van zijn belevenissen essayistische uitweidingen die schijnbaar buiten elk verband met het verhaal tal van fonkelende, humoristische paradoxen opleveren. De ordeloosheid en slordigheid van de Sentimentele reis zijn doelbewust aangebracht. Het boek is door die opzet en door de losse stijl een overtuigend tijdsdocument gebleven.

Petersburg, geschreven tussen 1913 en 1916, speelt aan de vooravond van de ineenstorting van het tsarenrijk. Die leek zich al te voltrekken in het jaar 1905, het jaar van de 'revolutie die niet doorging.'Het zenuwcentrum van de tsaristische regering zetelt in Petersburg. Onder deze bureaucratie broeit wat Bjelyj de furor asiaticus heeft genoemd, de vreemde sfeer van slapeloosheid, sigaretten en alcohol, die Bjelyj op ongehoord intense wijze weet te verbeelden. De kern van het verhaal wordt gevormd door een terroristische bomaanslag die de zoon van een tsaristische functionaris op bevel van een revolutionaire organisatie op zijn eigen vader moet uitvoeren. Maar de revolutionairen blijken soms de reactionairen en omgekeerd. Wat een quasi-geniaal wrikken lijkt aan de wereldas van de geschiedenis blijkt in wezen een spel van terreur en contraterreur waarin de revolutie zal stikken.