Jarosław Iwaszkiewicz Poradie kníh

Tom Listy 1944-1949 otwiera edycję powojennej korespondencji Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów, zawierając 142 listy, które stanowią całość zachowanej korespondencji małżonków z tego okresu. Opracowane przez badaczy, listy są opatrzone obszernymi przypisami, dokumentując życie rodzinne, artystyczne i literackie jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku. Jarosław Iwaszkiewicz, zaangażowany w odbudowę powojennego życia literackiego w Polsce, podejmował różne działania społeczno-polityczne, które były krytycznie oceniane w kontekście ówczesnej sytuacji politycznej. Listy ukazują głębokie uczucia łączące Iwaszkiewiczów oraz charakter ich 57-letniego związku, portretując zarówno Jarosława, jak i Annę w ich rolach rodzinnych i artystycznych. Ujawniają ważne konteksty społeczne i literackie, przybliżając twórczość Iwaszkiewicza oraz procesy jej powstawania. Obszerne przypisy oferują szeroką panoramę wydarzeń i osób związanych z Iwaszkiewiczami, w tym luminarzy polskiej literatury i sztuki. Listy zawierają także relacje z zagranicznych podróży Jarosława. Edycja krytyczna korespondencji obejmie lata 1944-1979 i planowana jest na sześć tomów, które będą ukazywać się co roku, dzięki wsparciu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

Nowe wydanie wspomnień Jarosława Iwaszkiewicza – po raz pierwszy bez zmian wprowadzonych przez cenzurę. Wybitny pisarz wspomina swoje dzieciństwo i młodość spędzone na Kresach – barwnie opisuje życie rodzinne i towarzyskie, zwyczaje świąteczne i codzienność w środowisku zubożałej szlachty. Wraca do dramatycznych lat wojny i odzyskania niepodległości. Błyskotliwie portretuje artystów dwudziestolecia, z którymi się przyjaźnił: Karola Szymanowskiego, Juliana Tuwima, Jana Lechonia i innych. Przytacza fascynujące anegdoty z życia intelektualnego i artystycznego II Rzeczpospolitej. Iwaszkiewicz opisuje też kulisy powstania swoich pierwszych utworów. Okazuje się przy tym wnikliwym obserwatorem, a czasem zaskakuje dystansem i ironią, ujawnia swoje słabostki i niespełnione ambicje. Potwierdza też, że jest mistrzem słowa i stylu, z ciepłym humorem i ogromną wrażliwością pisze o świecie, który odszedł już bezpowrotnie, a zarazem znakomicie oddaje atmosferę okresu międzywojennego.

Triada Jarosława Iwaszkiewicza: przemijanie, erotyzm i śmierć – nie ma sobie równych w literaturze światowej. Jeżeli uzupełnimy ją o wyrafinowaną zmysłowość, która u tego autora pozostaje w ciągłej kontrze wobec bezprawia istnienia, to w przedstawionym tomie pisarz osiągnął mistrzowskie spełnienie. Przede wszystkim w Brzezinie, gdy do owej triady dołącza i okrucieństwo życia, i jego banał w bezdyskusyjnym pięknie świata. Zakończenie uwodzicielskich Panien z Wilka jest niezapomniane w swym spokoju, oczywistości, dyskrecji, niczym podpowiedziane przez Absolut. A Matka Joanna od Aniołów to wielka historia miłosna z egzotycznej i jednocześnie prawdziwej, można by rzec udokumentowanej, rzeczywistości. Renoma pozostałych opowiadań nie dorównuje wymienionym trzem, nie z powodu jakości, ale szczęścia. Utwory jak ludzie – jedne mają go więcej, inne mniej. Zachęcam do przeczytania wszystkich, bo to nieredukowalny kanon polskiej literatury XX wieku. Jego wytworną prostotę odczuwamy tym mocniej, im głębiej tkwimy w wycwanionych i pyskatych czasach. Iwaszkiewicz nie jest sposobem na ich ekscesy, gdyż jak każdy olimpijczyk jest ponad i obok, ale okazją, by przynajmniej na chwilę o nich zapomnieć. To, oczywiście, tylko jeden z powodów, aby Brzezinę i inne opowiadania poznać lub do nich wrócić. Eustachy Rylski

Ponadczasowa opowieść o odrodzeniu Królestwa Polskiego w XII wieku, w czasach krucjat, pańszczyzny i bratobójczych walk. Książę Henryk Sandomierski, syn Bolesława Krzywoustego, wyrusza w niebezpieczną podróż przez Europę, zostawiając za sobą rozbitą Polskę, targaną konfliktami między ambitnymi władcami. Odwiedza klasztory i zamki, dociera do Rzymu, Palermo, a następnie do Ziemi Świętej, gdzie walczy z templariuszami przeciwko Saracenom. Jego wizja korony symbolizuje Polskę zjednoczoną, silną, rządzącą sprawiedliwie przez jednego władcę. Po powrocie do Sandomierza ma plan działania, jednak staje przed pytaniem, czy posiada wystarczającą charyzmę, by zrealizować swoje ambicje. Czy ten melancholijny marzyciel potrafi zdobyć się na okrucieństwo i poświęcenie, aby scentralizować władzę? Iwaszkiewicz pisał tę historię jako remedium na beznadzieję sytuacji politycznej w Europie lat trzydziestych XX wieku, będąc przygnębionym obowiązkami dyplomatycznymi w Kopenhadze. Jarosław Iwaszkiewicz (1894–1980) był pisarzem, poetą i eseistą, wielokrotnie wymienianym wśród kandydatów do Nagrody Nobla, współtworzącym grupę poetycką Skamander i aktywnie działającym w polskim życiu literackim. Jego proza, wyrazista i oryginalna, pozostaje na uboczu głównych nurtów.

Tom zawiera 162 listy Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów z lat 1944–1950, obejmując całą zachowaną korespondencję z tego okresu. Jest to kontynuacja edycji listów z lat 1922–1939, przygotowana przez Ewę Cieślak, znawczynię epistolografii Iwaszkiewiczów. Po wojnie Iwaszkiewiczowie wrócili do tradycji pisania do siebie, co trwało przez ich 57-letni związek. Korespondencja dokumentuje ich życie rodzinne, artystyczne i literackie, ukazując uczucia łączące małżonków oraz charakter ich relacji. Anna, uzdolniona artystycznie, była również praktyczna, zajmując się tłumaczeniami i domem. Listy ilustrują aktywny udział Jarosława w powojennym życiu literackim i społecznym Polski, ujawniając konteksty ważne dla zrozumienia nastrojów tego okresu. Publikacja zawiera również wątki dotyczące podróży małżonków oraz liczne przypisy, które ułatwiają zrozumienie intencji autorów i kontekstów społecznych, politycznych i literackich. W korespondencji pojawia się plejada pisarzy, muzyków i działaczy, aktywnych w różnych sferach życia artystyczno-literackiego. Jak zauważyła prof. Grażyna Borkowska, ta korespondencja jest warta publikacji ze względu na bogaty kontekst historii małżeńskiej.

Obejmująca kilka epok rozwoju dwudziestowiecznej polskiej liryki, poezja Jarosława Iwaszkiewicza była zjawiskiem wyjątkowo bogatym. Już pierwsze tomy, sprawiające wrażenie pisanych przez dwóch różnych autorów, wskazywały sprzeczność jako siłę napędową tej twórczości, generatora napięć oraz mediacji między skrajnymi emocjami i odmiennymi konstatacjami filozoficznymi. Wiersze Iwaszkiewicza stanowią zapis pełni ludzkiego doświadczenia, łącząc afirmację bytu z negacją sensu istnienia oraz wiarę w moc sztuki z zwątpieniem w ludzkie wysiłki. Aktywność i nienasycenie spotykają się z kontemplacyjnością i fascynacją śmiercią. Współistnienie sprzeczności w poezji Iwaszkiewicza tworzy faustyczną pełnię i staje się siłą katartyczną. Radosław Romaniuk przedstawia biograficzne tło tekstów, wzbogacając je o datowanie wierszy w rękopisach. Najważniejsze utwory z poszczególnych tomów uzupełnia o teksty rozproszone lub usunięte z wydania zbiorowego. Rekonstruuje także ważne cykle o autobiograficznym charakterze, w tym unikalny w polskiej literaturze cykl trzydziestu homoseksualnych erotyków Droga, inspirowany relacją z Jerzym Błeszyńskim.

Korespondencja Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów oraz Jerzego Lisowskiego, obejmująca lata 1947-1979, liczy ponad tysiąc stron i składa się z 412 pozycji, w tym listów, kartek pocztowych, telegramów i krótkich komunikatów. Wstęp do listów napisał Robert Papieski. Jest to jedna z najważniejszych korespondencji Iwaszkiewiczowskich oraz kluczowa w polskiej powojennej epistolografii. Jerzy Lisowski, student uniwersytetu w Lille, miał polsko-francuskie korzenie i spędził dzieciństwo na Wołyniu. Po wojnie osiedlił się we Francji, gdzie ukończył polskie Gimnazjum i Liceum. Lisowski, bliski duchowo Iwaszkiewiczowi, był ucieleśnieniem marzenia pisarza o przyjaźni z kimś, kto łączy różnorodne kultury. Ich korespondencja ukazuje rozwój ich znajomości, a Iwaszkiewicz powierzył Lisowskiemu funkcję sekretarza miesięcznika Twórczość oraz później redaktora naczelnego. Listy dostarczają wglądu w polskie życie literackie, kulturalne i polityczne w latach 1947-1979, przedstawiając wiele wybitnych postaci tamtego okresu. Wspólna przyjaźń nadaje im szczerości i otwartości w ocenach wydarzeń i ludzi. Listy ukazują również silne związki z kulturą francuską, a Lisowski był tłumaczem Iwaszkiewicza. Opracowanie listów, wzbogacone o przypisy i komentarze, przygotowali Agnieszka i Robert Papiescy.

Wybór najlepszych opowiadań, esejów i wierszy jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy, Jarosława Iwaszkiewicza, zebranych w jednym tomie. Wśród nich są między innymi Panny z Wilka, Tatarak, Brzezina, Matka Joanna od Aniołów, Kościół w Skaryszewie.

Drugi tom trzytomowej edycji Dzienników Jarosława Iwaszkiewicza (1894-1980) to nie tylko interesująca kontynuacja wielu wątków z tomu poprzedniego. Rok 1956, będący cezurą w najnowszej historii Polski, stanowi także datę graniczną w diariuszu Iwaszkiewicza, który w swoich zapiskach coraz więcej uwagi poświęca wydarzeniom politycznym. Pisarz silnie przeżywa polski Październik, z napięciem śledzi rozwój wypadków na Węgrzech, zastanawia się nad genezą swojego politycznego „zaślepienia”. Jednocześnie jego zapiski nie tracą intymnego charakteru. Ważne – by nie powiedzieć: eksponowane – miejsce zajmuje homoseksualny związek pisarza z Jerzym Błeszyńskim. Dramatyczna historia tej miłości, mająca swoje literackie odzwierciedlenie w Kochankach z Marony, wiele mówi o życiu uczuciowym Iwaszkiewicza, o jego wrażliwości, dojmującej potrzebie miłości, poczuciu osamotnienia.

Trzytomowe DZIENNIKI to dzieło monumentalne, jedno z najdonioślejszych w historii polskiej diarystyki. O jego randze decyduje zarówno imponująca, blisko siedemdziesięcioletnia rozpiętość czasu między pierwszym a ostatnim zapisem, jak i kształt losu autora. Losu oszałamiającego obfitością wątków i miejsc, pełnego intensywnych przeżyć, hojnie obdarowującego zaszczytami i upokorzeniami. DZIENNIKI Iwaszkiewicza to nie tylko fascynująca kronika zmagań jednostki z wyrokami historii. To także świadectwo wierności odkrytemu w młodości powołaniu: dawać życie 'codziennym chwilom'. Czytelnik zostaje więc dopuszczony do najintymniejszych uczuć, jest wtajemniczany w najskrytsze pragnienia i myśli pisarza, słyszy jego najboleśniejsze skargi.